Kees De Kort | Bnr

In de ministerraad wordt vandaag gesproken over de eerder uitgelekte plannen waarmee het kabinet tegemoet wil komen aan de gevolgen van die duurdere energie. De accijnzen gaan niet omlaag, maar de reiskostenvergoeding voor werknemers gaat wel omhoog. ‘Een lappendeken’ aan maatregelen, zegt ABN AMRO-econoom Aggie van Huisseling. ‘Maar in dit geval een begrijpelijke keuze.’ Meerdere rapporten wezen deze week op de impact van de oorlog in het Midden-Oosten op de economie. Zo wees het Centraal Planbureau op nadelige gevolgen voor de koopkracht in ons land, mede door de gestegen energieprijzen.  ‘Het was een interessante week’, denkt Van Huisseling.  De gevolgen van de hoge energieprijzen zijn nu vooral op specifieke plekken zichtbaar, bijvoorbeeld aan de pomp. Op de energierekening merken veel mensen daar nog weinig van, omdat meer dan de helft van de Nederlanders een vast energiecontract heeft. ‘Daarom kiest het kabinet voor verschillende maatregelen, zodat de

De nieuwste ramingen van het IMF schetsen een somber beeld van de wereldeconomie: lagere groei en hogere inflatie. ‘Dat is precies de combinatie die je niet wilt zien’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. Extra pijnlijk is dat de ramingen zonder de oorlog in het Midden-Oosten juist omhoog zouden zijn bijgesteld. ‘Met andere woorden: er is een stuk economische groei verloren gegaan.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een belangrijk punt in de World Economic Outlook van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zijn de defensie-uitgaven. De conclusie: investeren in defensie is goed voor de veiligheid en mogelijk voor de groei op korte termijn, maar het extra effect op de economie blijft uit. Op langere termijn leidt dit gemiddeld tot hogere overheidstekorten. Ook het Centraal Planbureau kwam eerder tot een soortgelijke analyse. Triodos-hoofdeconoom Hans Stegeman kan zich in die conclusie vinden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zogeheten ‘human capital model’ van het Centraal Planbureau moet een oplossing bieden voor een oude klacht in de politiek: onderwijs wordt vaak als kostenpost gezien en niet als investering. Macro-econoom Arnoud Boot is verheugd dat het model er eindelijk is.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Daarover is in ieder geval één ding al zeker: onzekerheid is het nieuwe normaal. ‘De groei gaat omlaag en de inflatie omhoog’, zegt macro-econoom Edin Mujagic.  Hoe reageren landen op die economische tegenwind? Bij veel landen bestaat de neiging om daarop te reageren met het idee dat als je er maar genoeg geld tegenaan gooit, het probleem zichzelf oplost. Heel concreet zie je dat bij het compenseren van mensen en bedrijven voor hogere energierekeningen. Daarachter zit een idee dat de afgelopen jaren populair is geworden: begrotingstekorten en staatsschulden doen er niet toe, je kunt onbeperkt geld bijdrukken en meer uitgeven dan er binnenkomt zonder nadelen. Wel de lusten, niet de lasten.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau.  Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’  Hoe precies zijn die CBS-cijfers? Het producentenvertrouwen betreft het cijfer van maart. Dat was dus al na het begin van de oorlog met Iran, die namelijk op 28 februari begon. Dat vertrouwen kan dus nog instorten. Als het hele Midden-Oosten in een crisis wordt gestort, is dat eigenlijk wel verrassend. Maar het consumentenvertrouwen is nog veel verrassender. Want als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten. Er zijn altijd mensen die tussen wal en schip vallen, juist in crisissituaties, maar vr

Producenten en consumenten geven een wisselend beeld van de economie. Ondanks de onzekerheden ligt het producentenvertrouwen op een redelijk niveau.  Het consumentenvertrouwen blijft daarentegen al sinds de coronapandemie laag. Dat is volgens macro-econoom Arnoud Boot opvallend. ‘Als er één groep is die sinds COVID bijna altijd heeft geprofiteerd van alle onrust, dan zijn het de consumenten.’   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Goud staat bekend om zijn stabiele prijs. Daarom houden veel landen een goudvoorraad aan, mocht de financiële wereld plots instorten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic zijn er ook landen die hun goudvoorraad gebruiken om een duidelijke politieke boodschap de wereld in te sturen.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De waarschuwing van ECB-bestuurder Frank Elderson dat Europa’s afhankelijkheid van fossiele brandstoffen een risico vormt voor de prijsstabiliteit, krijgt een nieuwe lading door de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Toch vindt macro-econoom Edin Mujagic zijn boodschap nog altijd even actueel.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa’s afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vormt risico’s voor de prijsstabiliteit. Daarvoor waarschuwt Frank Elderson, bestuurslid van de Europese Centrale Bank (ECB), in Financial Times. Dat hij deze oproep doet, is opvallend, vindt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Als je iets niet meer hoort van centrale banken, is het dat ze ook maar één millimeter buiten hun directe monetaire mandaat treden.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grootste institutionele woningbelegger van Nederland, Vesteda, krijgt meer tijd om de leegloop van het woningfonds te voorkomen. Uiterlijk 1 juli moeten aandeelhouders doorgeven hoeveel geld ze uit het fonds halen, eerst lag de deadline op 20 april. Volgens macro-econoom Arnoud Boot kampt Vesteda met een governanceprobleem en valt het tussen wal en schip. ‘Het helpt niet dat de Nederlandse overheid investeren in de woningmarkt iets kwalijks vindt.' Begin maart werd duidelijk dat alle beleggers hun financiële belang voor een deel of zelfs helemaal willen afbouwen, het gaat om ruim vier miljard euro, net meer dan de helft van het fondsvermogen. Vesteda komt voort uit pensioenfonds ABP, dat Vesteda ooit op afstand heeft gezet en tegelijkertijd andere partijen heeft toegelaten. Daardoor is een middenweg ontstaan: ABP is nog steeds de belangrijkste speler, maar heeft niet meer de volledige controle. Dit leidt tot governanceproblemen en conflicten tussen verschillende betrokken partijen.See omnystudio

Het aanpassingsvermogen van de wereldeconomie is veel groter dan mensen vaak beseffen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Men ziet vaak over het hoofd hoe veerkrachtig en weerbaar de wereldeconomie is, en hoe goed in staat om zich aan te passen aan de ontwikkelingen in de wereld. Elke actie lokt een tegenreactie uit.’ 'Dat zien we op dit moment bijvoorbeeld in de Golfstaten, waar ze oude plannen aan het heroverwegen zijn om pijpleidingen aan te leggen zodat hun olie niet meer via de Straat van Hormuz naar de rest van de wereld verscheept hoeft te worden, maar via alternatieve routes. Die plannen hadden ze in het verleden ook, maar die zijn nooit uitgevoerd omdat ze ontzettend duur en complex zijn, en het neemt veel tijd in beslag. Zo past de wereldeconomie zich dus aan.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De lange rentes (de kapitaalmarktrente) van de grote vier landen van de eurozone – Frankrijk, Italië, Duitsland en Spanje – lopen op. Dat heeft te maken met de stijgende inflatie. Vorige maand kon de Europese Centrale Bank (ECB) nog vieren dat de inflatie onder de 2 procent zakte, maar nu zitten we weer op 2,5 procent. De ECB kan via obligatieaankopen ingrijpen om oplopende lange rentes te temperen. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić.  Hoe kan het dat die lange rentes zó hoog zijn? Die stijging hangt samen met de oorlog in het Midden-Oosten, waardoor olie- en gasprijzen zijn gestegen. Maar ook inflatieverwachtingen lopen op. Beleggers rekenen erop dat de ECB de rente dit jaar drie keer zal verhogen. En omdat lange rentes eigenlijk een optelsom zijn van verwachte korte rentes (de geldmarktrentes), bewegen die mee omhoog. Dus als de markt verwacht dat de ECB de rente verhoogt, stijgen de lange rentes ook. Dat is logisch.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 14 april komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Maar die rapporten moeten nu al geschreven en gedrukt worden. ‘In de huidige onzekere omgeving is dat killing’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Dat komt omdat niet duidelijk is wat er de komende weken gebeurt. Wat is de rol van het IMF? Het IMF staat voor economische stabiliteit in de wereld. Je ziet dat terug in grote steunprogramma’s, zoals bij Griekenland en Argentinië. De kracht van het IMF is dat het steun koppelt aan eisen. Landen moeten hun arbeidsmarkt hervormen of hun overheidstekorten aanpakken. In ruil daarvoor krijgen ze steun en kunnen ze op een nieuw pad komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door de oorlog in Iran is de dollar weer helemaal terug van weggeweest. Waar de Amerikaanse president Donald Trump vorig jaar de waarde van de dollar liet duikelen met zijn handelsoorlog, daar heeft hij de dollar nu flink gestut met de oorlog. ‘De oorlog in het Midden-Oosten kan zomaar nog meer vertrouwen onder de dollar weg kunnen slaan’, hoort macro-econoom Edin Mujagic op de financiële markten.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Private credit was en is een goed idee, vindt Arnoud Boot. Bedrijven kunnen geld lenen bij instellingen die geen bank zijn. Die instellingen halen geld op bij pensioenfondsen en verzekeraars en lenen dat uit aan middelgrote bedrijven. Dat bestaat al decennia en werkte goed. Toch ontstaan er nu problemen. Waarom wordt private credit nu een probleem? Partijen die geld ophalen bij professionele beleggers richten zich nu ook op gewone mensen. Die krijgen te horen: in plaats van tegen 1 of 1,2 procent rente bij de bank kunt u uw geld bij ons investeren. Dat heeft ook zin voor de economie. Zo wordt geprobeerd een massamarkt te bereiken. Is die markt voldoende op de hoogte om die keuze te maken?....See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagic bezocht deze week de conferentie ‘The ECB and Its Watchers’ in Frankfurt, waar onder meer werd gesproken over de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Wat die ontwikkelingen betekenen voor Europa, hangt volgens hem vooral af van eerdere keuzes die zijn gemaakt. ‘Je krijgt wel het gevoel dat besluiten hierover vaak zijn genomen op basis van ideologie of wensdenken.’ Wat viel je op bij de conferentie? Wat mij opviel, is dat een China-expert zei dat de toepassing van AI daar zo snel gaat dat het al zichtbaar is in de cijfers over arbeidsproductiviteit. Dat zegt wel iets, want wetenschappers zeggen dit soort dingen pas als ze het echt terugzien in de data. Het goede nieuws is daarmee dat AI echt ingeburgerd raakt, maar het slechte nieuws is dat wij achterlopen. Verder zei iemand dat de verschillen tussen wat centrale banken in Europa en Amerika gaan doen groter kunnen worden dan in het verleden. Dat k

De Europese Centrale Bank heeft overduidelijk geleerd van haar fouten in 2022 en dat stemt macro-econoom Edin Mujagic tevreden. ‘Uit alles kun je opmaken: de ECB is echt niet van plan die fout uit 2022 nog een keer te herhalen.’ Je bent in Frankfurt bij de ECB, bij de jaarlijkse conferentie voor ECB-watchers. Wat is dat voor conferentie?   Het is een ontmoeting van mensen uit de hele wereld die de ECB volgen. Ook de mensen van de centrale bank zijn daarbij. President Lagarde opent de conferentie met een toespraak.   En het is de inhoud van die toespraak waar je tevreden over bent? ...See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn alleen maar winnaars, durven de EU en Australië te stellen na het sluiten van het handelsakkoord waar al jaren op werd gewacht. Dat er na al die tijd onderhandelen toch een deal ligt, is volgens macro-econoom Edin Mujagic te danken aan de Verenigde Staten. ‘Dit soort traditionele bondgenoten van de VS kunnen er niet meer op vertrouwen dat die goede relatie met Washington altijd in stand zal blijven.’   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen in Nederland is in maart opnieuw gedaald naar min 30. Dat is de grootste daling in bijna vier jaar. Toch blijven de bestedingen in Nederland op niveau. Macro-econoom Arnoud Boot geeft daar zijn verklaring voor. Hoe negatief zijn de meest recente cijfers? De laatste score is min 30. Dat klinkt heel negatief, maar je moet je ook afvragen wat die score precies betekent. Het gaat om een panel van een paar duizend mensen dat wordt gevraagd hoe ze denken over hun eigen financiën en de economie, terugkijkend en vooruitkijkend. De negatieve antwoorden tellen als min, de positieve als plus en het saldo bepaalt de uiteindelijke score.  See omnystudio.com/listener for privacy information.