De Balie Podcast

Ooit begonnen als kleine Brabantse startup, groeide ASML uit tot een van de sleutelbedrijven van de wereldeconomie. Journalisten Diederik Baazil en Cagan Koc over hoe de chipsmachinefabrikant inzet werd van een geopolitieke strijd.In 2023 ontmoette toenmalig premier Mark Rutte de Amerikaanse president Biden in de Oval Office. Op de agenda: ASML. De Amerikanen wilden een strikter exportverbod van chipsmachines naar China. Want de geavanceerde chipsmachines van ASML zijn cruciaal voor de productie van zo ongeveer elk technologisch middel; van telefoons tot hightechraketten. En de Amerikanen kregen hun zin. Welke machtsstrijd ging hier achter schuil? En hoe kunnen we ASML inzetten in de techwedloop tegen die machtsstructuren?Diederik Baazil en Cagan Koc spraken de afgelopen jaren voor hun boek De belangrijkste machine ter wereld met hoofdfiguren over de internationale chipsrace. Vanavond doen ze tijdens Techdenkers hun verhaal. Ook Senior onderzoeker (Senior Research Fellow) bij Instituut Clingend

Schrijver en journalist Jutta Chorus groeide op met verhalen over haar grootvader Leen Menken, een boerenzoon die zich opwerkte tot succesvol melkhandelaar. Dagen van melk volgt Chorus’ familieverhaal en de op- en ondergang van het familiebedrijf. Maar het is ook een verhaal over klasse, ambitie, en de ongemakkelijke erfenissen van vooruitgang.Programmamakker Katarina Schul gaat in gesprek met Jutta Chorus. Hoe verhoud je je als journalist tot je eigen familiegeschiedenis? Hoe dicht mag je bij je personages komen, als zij je ooms, tantes of grootvader zijn? En hoe verandert een archiefstuk als je het tot een literaire scène maakt met een dialoog, personageopbouw en cliffhanger?Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do

Via de nieuwe kerndoelen die scholen hebben gekregen, onderzoeken we de verhouding tussen onderwijs en overheid. Wat willen we dat leerlingen op de basisschool leren: toetsbare vaardigheden of algemeen burgerschap? En in hoeverre willen we dat de overheid daar sturend in is?Vanaf 2026 gelden stapsgewijs de aangescherpte kerndoelen voor onder andere het basisonderwijs. Voor de komende jaren zijn er nieuwe doelen geformuleerd voor burgerschap en voor het eerst worden er ook eisen gesteld wat betreft digitale geletterdheid. De doelen zijn bewust breed geformuleerd, ze moeten namelijk ruimte laten aan de vrijheid van onderwijs. Maar daarmee kwam ook meteen de kritiek: ze zijn te abstract, ze zijn niet meetbaar en er zijn meer onderwijstaken bij gekomen.Een avond over de verhouding tussen overheid en onderwijs. Hoeveel doelen kan het onderwijs aan? Hoeveel ruimte is er om deze naar eigen inzicht te behalen? En wat willen we uiteindelijk dat leerlingen op basisscholen leren?Programmamaker: Irene van den BoschIn sam

Twee jaar geleden overleed Meindert Fennema. Ter nagedachtenis organiseren we de Meindert Fennema-lezing. Deze tweede editie wordt uitgesproken door Annelien de Dijn, hoogleraar Moderne politieke geschiedenis en auteur van het boek Vrijheid: een woelige geschiedenis.Tijdens deze lezing laat zij zien hoe negentiende-eeuwse ideeën nog steeds doorwerken in onze samenleving. Ze benadrukt dat feminisme niet alleen terug moet kijken naar de geschiedenis van het patriarchaat, maar vooral vooruit moet denken. Een uitnodigend pleidooi om oude patronen los te laten en samen te bouwen aan een gelijkwaardige toekomst.Annelien de Dijn is hoogleraar Moderne politieke geschiedenis en voorzitter van de afdeling Politieke geschiedenis van de Universiteit Utrecht. Haar onderzoek richt zich op de geschiedenis van het politieke denken in Europa en in de Verenigde Staten van 1700 tot nu. promoveerde in 2005 aan de KU Leuven. Daarna was ze onder meer verbonden aan Columbia University en U.C. Berkeley. Haar eerste boek French

Femke Halsema is de meest besproken burgemeester van het land. Omdat ze burgemeester van Amsterdam is; en omdat ze Femke Halsema is. Hoe geeft Halsema het ambt van burgemeester vorm?Als eerste vrouwelijke burgemeester van Amsterdam schrijft Femke Halsema geschiedenis. Van de Black Lives Matter-demonstratie op de Dam tot de Maccabi-rellen: haar ambt ging nooit zonder controverse. Formeel is ze verantwoordelijk voor orde en veiligheid, maar tegelijk is ze een bestuurder die zich overal over uitspreekt. En Den Haag kijkt altijd met haar mee.Dat roept vragen op. Wat maakt een burgemeester goed? Is het ambt de afgelopen jaren veranderd en hoe verhoudt Halsema zich daartoe? Hoe moeten we naar haar optreden in crises kijken de afgelopen jaren? Tijdens deze avond gaan we in gesprek met Tim Wagemakers en David Hielkema, de auteurs van het boek Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, politicus Fatima Elatik, Burgemeester van Breda Paul Depla, fractievoorzitter VVD Amsterdam Daan Wijnants en Associate Profe

Zeven seizoenen lang gaf comedian en presentator Roel Maalderink in het satirische programma Plakshot zijn blik op de actualiteiten. Programmamaker Sylvia Vegter gaat met hem in gesprek over de rol van satire, de absurditeit van de media en de druk op de democratie. Door bezuinigingen bij de VPRO moet Maalderink zijn Plakshot-microfoon inleveren, maar veel tijd om te rouwen is er niet, want aankomend halfjaar verruilt hij de televisie voor het podium en staat hij samen met zijn broer en compagnon in het theater.Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Welke stappen moeten er worden gezet om de scheve sociale huursector weer recht te maken? Deze avond onderzoeken we samen met de huurder, de woningcorporaties en de gemeente wat ervoor nodig is om de verhuisketen in de sociale huursector in gang te zetten?Veel Amsterdammers in sociale huurwoningen wonen niet passend. Zo wonen er volgens de gemeente Amsterdam zo’n twaalfduizend gezinnen met een laag inkomen in een te kleine sociale huurwoning. Aan de andere kant blijkt dat vooral ouderen vaak relatief ruim wonen: van de eenpersoonshuishoudens met meer dan 100 vierkante meter woonoppervlak is bijna de helft ouder dan zestig jaar.Met een doorstroomoffensief en doorstroomcoaches proberen gemeente en corporaties de verdeling eerlijker te maken. Toch blijft de vraag: hoe zorgen we dat de juiste woning bij de juiste bewoner terechtkomt?Dit najaar duikt de onderzoeksredactie van De Balie in de sociale huursector van Amsterdam. Wil je in contact komen met Live Journalism of heb je een tip? Mail dan naar: livejour

Tinkebell (Katinka Simonse) is een van Nederlands meest uitgesproken kunstenaars. Met haar werk kaart ze maatschappelijke misstanden op provocatieve wijze aan. Zo richt ze zich met haar recente projecten op vervuiling door bedrijven als Shell en Tata Steel.Voor haar nieuwste werk gebruikt Tinkebell het teer afkomstig van het asfaltmeer op Curaçao, dat is ontstaan door de werkzaamheden van Shell. Eerder maakte Tinkebell al prints van de kankerverwekkende stoffen die staalgigant Tata Steel in IJmuiden uitstoot.In deze editie van Plein Publiek gaat Yoeri Albrecht in gesprek met Tinkebell over haar grensverleggende werk, haar drijfveren en de reacties die haar kunst oproept. Tinkebell (1979) is een conceptueel kunstenaar. Internationale bekendheid verwierf ze met projecten waarin ze huisdieren en consumptiedieren centraal stelde, zoals het omvormen van een kat tot handtas of het tentoonstellen van hamsters in ronddraaiende ballen. Tinkebell is lid van de Akademie van de Kunsten en van de Sociaal Creatie

Anil Ramdas was schrijver, journalist en programmamaker. In 2017, vijf jaar na zijn dood, hebben De Groene Amsterdammer (waar hij redacteur was), De Balie (waar hij directeur was) en zijn familie het initiatief genomen tot een Anil Ramdas Essayprijs. Tijdens deze avond wordt de winnaar van de vierde editie van de prijs bekendgemaakt. Daarnaast gaan we in gesprek over het thema van dit jaar: waar schuilen de tegenkrachten?Het thema van dit jaar is ontleend aan de columns en essays die Anil Ramdas schreef na het aantreden van het kabinet Rutte 1. Hij keerde zich tegen wat hij het normaliseren van wat hij “onbeschaafdheid” noemde. Nog meer dan door de massale steun voor Wilders, werd hij geraakt door het wegkijken en zwijgen van de rest. “Wie beschavingsregels overtreedt, kwetst iedereen die de beschaving in stand wil houden. Passief toezien is een zeer bijzondere vorm van medeplichtigheid.”Tijdens deze avond onderzoeken we de werking van die passieve medeplichtigheid. In de geest van Ramdas vragen we

In Vuistslagen keert journalist Rasit Elibol voor het eerst in een kwarteeuw terug naar Wormer, het dorp waar hij de eerste zestien jaar van zijn leven woonde en zich altijd een buitenstaander heeft gevoeld.Rasit Elibol groeide in Wormer op in armoede, als een van de weinige migrantenkinderen, omringd door geweld en verslavingen. Nu hij is opgeklommen tot schrijver en journalist voelt hij zich opnieuw de buitenstaander. In Vuistslagen reflecteert hij vanuit dat perspectief op kraakheldere en indringende wijze op het Nederland van nu. ‘Het zou helpen als je je realiseert dat er van mensen die uit een andere sociale klasse komen, of die een migratieachtergrond hebben, wordt verwacht dat ze zich aanpassen, opklimmen en zich invechten. Het zou fijn zijn als mensen inzien dat ze van ons eisen dat we de top van de Mount Everest beklimmen’, zei Elibol in Het Parool. Programmamakker Ianthe Mosselman gaat met Elibol in gesprek over zijn boek en wat betekent het om steeds opnieuw de b

Een theatraal en muzikaal programma over uitsluiting en je niet meer thuis voelen in je eigen stad of land.Sinds 7 oktober 2023 ervaart een deel van zowel joden als moslims in Nederland gevoelens van angst, woede en het verlangen naar een plek waar je vrijuit jezelf kunt zijn. Bij sommigen leidt dit tot de pijnlijke vraag: ‘Is hier in Nederland nog een toekomst voor mij?’ Ondanks deze gedeelde gevoelens komen deze twee groepen door een sterke lotsverbinding met Israël, dan wel Palestina, soms recht tegenover elkaar te staan.Theatermaker Tamar van der Ven schreef op basis van diepte-interviews met mensen uit beide groepen het stuk Is hier nog wel een toekomst voor mij? In een theatraal en muzikaal programma horen we verhalen van uitsluiting en je niet meer thuis voelen in je eigen stad of land. Wie blijft, wie vertrekt en waar denken ze wel een toekomst te hebben?Na afloop van de voorstelling gaan we in gesprek met het publiek.In een serie van zes publieksprogramma’s op verschillende locaties onderzo

Glenn de Randamie, beter bekend als Typhoon, is een van Nederlands succesvolste rappers. Dat komt wel met een prijs. Tot twee keer toe belandde hij in een burn-out. In zijn nieuwe boek Liefde is de baas deelt hij zijn zoektocht naar innerlijk geluk en laat hij de lezer kennismaken met zijn helende levensmotto: lobi da basi. Programmamaker Irene van den Bosch gaat met Typhoon in gesprek over zijn makerschap, zijn inspiratiebronnen en de druk die succes met zich mee kan brengen. Hoe vind je een balans tussen wie je bent in het dagelijks leven en wie je bent op het podium?Typhoon (Glenn de Randamie, 1984) is rapper, zanger en inspirational speaker. In 2007 debuteerde hij met het album Tussen Licht en Lucht. Zijn langverwachte 2e album Lobi Da Basi (2014) leverde hem meerdere awards, waaronder 3VOOR12 Award in de categorie ‘Beste album van 2014’, en een definitieve doorbraak bij het grote publiek op. In 2020 werd Typhoon benoemd tot lid van de Akademie van Kunsten. Momenteel is hij t

What to do if the algorithm considers you a criminal? With journalist Madhumita Murgia and researcher Naomi Appelman we discuss what fair, inclusive, and transparent AI looks like.An automated grading system in the UK downgraded students from disadvantaged areas. The Dutch student finance agency DUO used code to scan for fraud, which prioritized checking students with a migrant background. And the Toeslagenaffaire saw thousands of families falsely accused of fraud with child benefits due to a discriminatory algorithm disadvantaging people with a low income.AI systems around the world are quietly reshaping human lives – often at the cost of the most vulnerable. Together with Madhumita Murgia, author of the critically acclaimed book Code-Dependent, we’ll examine how these systems come to be, who builds them – and who bears the cost. How can we ensure that AI in our society is fair, inclusive, and transparent? And how do we make citizens active participants in shaping these technologies?

Van de kloof tussen Randstad en regio, praktisch tegenover theoretisch opgeleid, en ‘het volk’ versus ‘de elite’: tegenstellingen worden dagelijks besproken in de Nederlandse media en politiek. Maar hoe diep zijn die scheidslijnen werkelijk? Zijn we echt zo verschillend, of overschatten we onze onderlinge tegenstellingen? Naar aanleiding van zijn nieuwste boek Spookkloven zal socioloog Jan Willem Duyvendak (UvA/NIAS) zijn licht laten schijnen over de veelbeschreven maatschappelijke tegenstellingen in de Nederlandse samenleving. Duyvendak vraagt zich of hoe gepolariseerd Nederland nu werkelijk is. Een panel bestaande uit schrijver Persis Bekkering, filosoof Miriam Rasch, en historici Maarten Zwiers en Jozef Waanders gaat daarna in gesprek over de rol van cultuur, politiek en media in het aanwakkeren van maatschappelijke tegenstellingen. Welke verantwoordelijkheid hebben we in het vergroten of verkleinen van onze meningsverschillen? Daarnaast bespreken journalist Cosette Molijn en schrijver Persi

Three Russian MiG-31 fighter jets entered the Estonian skies ‘without permission and remained there for a total of 12 minutes’, as the Estonian government reported on September 19th. It is the latest example of the threat of Russian aggression. We speak with Toomas Hendrik Ilves, the former president of Estonia, who, during his presidency (2006-2016), faced increasing Russian cyberattacks and efforts to destabilize the region.After Russia’s full-scale invasion of Ukraine, eyes have also been turned towards the Baltic states. Will Putin risk invading Estonia, Latvia, or Lithuania? Twenty-four years after the fall of the Soviet Union and the restoration of independence, the Baltic states have become frontline nations between Russia and the West. How do Russia’s neighbors, who have endured years of Russian oppression, view Europe’s security challenges now that Russia is increasingly testing the borders of Nato-territory?"Losing democracy happens in much the same way as a character goes bankrupt in Erne

‘Doe nooit wat je moeder zegt, dan komt het allemaal terecht.’ Annie M.G. Schmidt schopte tegen alles wat bekrompen en burgerlijk was. Bijna eigenhandig trok zij Nederland een nieuwe tijd in. Welke vrijheid brak Annie M.G. Schmidt met haar teksten, versjes en verhalen open?Hele generaties zijn met Annie M.G. Schmidt (1911-1995) opgegroeid. Met haar liedjes uit Ja zuster, nee zuster, versjes als Dikkertje Dap en kinderboeken als Pluk van de Petteflet, Minoes en Abeltje. Een oeuvre waarin eigengereidheid en gemoedelijke rebellie consistent centraal staan.Daarmee groeide Schmidt uit tot meer dan een icoon van de Nederlandse (kinder)literatuur, ze werd de belichaming van de veranderende tijdgeest: van de bedompte naoorlogse jaren naar de vrijzinnige jaren zestig en zeventig. Een vrouw die openlijk sprak over haar abortusbehandeling, homoseksuele personages opvoerde in de musical Foxtrot en vrolijk aanmoedigde om toch vooral te gaan doen wat je leuk vindt: vreemdgaan bi

Kan links weer een factor van betekenis worden? Kun je als liberaal nog bij de VVD terecht? Hoe stevig staat de democratie? Aan de vooravond van de verkiezingen buigen Bas Heijne, Simon van Teutem (De Correspondent), Coen van de Ven (De Groene Amsterdammer) en Amber Wiznitzer (NRC) zich over de kantelpunten in de Nederlandse politiek. In een ultieme poging de kiezer te mobiliseren, kiest links voor een onbestemd gezamenlijk avontuur. Ondertussen verkeren de liberalen van de VVD na hun samenwerking met radicaal-rechts in een vrije val. De traditionele middenpartijen ondergaan een onmiskenbare transformatie – en daarmee neemt het Nederlandse politieke landschap nieuwe vormen aan.Hoe stevig staan vrijheid, gelijkheid en broederschap nog overeind als pijlers van onze democratie, nu de traditionele vertegenwoordigers van die waarden zich op een kantelpunt bevinden? En is de democratie zelf als waarde nog intact in een tijd waarin steeds meer mensen aangeven een ‘sterke leider’ ook wel te zien zitten

Wat heeft het gedachtegoed van Wilhelmina Drucker het hedendaags feminisme te vertellen in een tijd dat Dolle Mina is teruggekeerd? Hoe staat het ervoor met de vrouwenrechten die Drucker zo vurig verdedigde, van een scheve seksuele moraal tot economische onafhankelijkheid.Wilhelmina Drucker (1847-1925) was het boegbeeld van de eerste feministische golf in Nederland. Ze stond aan de wieg van het vrouwenstemrecht in 1919 en vormde een inspiratiebron voor de naar haar vernoemde actiegroep Dolle Mina. Toch is haar naam in het collectief bewustzijn op de achtergrond geraakt. Tijd voor eerherstel.Wat heeft Wilhelmina Drucker het hedendaags feminisme te vertellen? In 2025 zijn de Dolle Mina’s teruggekeerd om te strijden voor vrouwenrechten die allang bevochten leken, maar steeds meer onder druk komen te staan. Is Drucker nog net zo’n inspiratiebron als in de jaren zestig? Een eeuw na haar dood maken feministen van verschillende generaties de balans op.Marianne Braun politicologe. Ze publiceerde onlang

Two authors write about the destruction of Gaza, each from their own perspective. She, as a Gazan journalist in exile; he, as a Jewish Dutchman. At De Balie, Rita Baroud and Maurits de Bruijn engage in conversation. How do you write about indescribable genocidal violence?There was a time when Maurits de Bruijn (1984) imagined himself living in Israel, a vibrant, multicultural country where he could reconnect with his Jewish roots, severed by the Holocaust. But that affection cooled when De Bruijn was confronted with the other side of the country: the oppression of the Palestinians. He began to speak out against the violence committed in the name of Jewish security. For his latest book, Geweten (Conscience), he returned to Israel and Palestine to see for himself how things stand, to talk to people directly, and to possibly revise his judgment.Journalist – and until October 2023, a student of French – Rita Baroud (2002) lived through the devastating war in Gaza. For international media outlets, includ

‘I would rather be a bad feminist than no feminist at all’, has been the adage Roxane Gay has upheld for more than ten years. In conversation with Roxane Gay about feminism not as a dogma, but as a practice, rooted in asking the right questions rather than finding perfect answers.Ten years ago, Roxane Gay’s essay collection Bad Feminist became a landmark for a generation that chafed against the idea of being the right kind of feminist. Her following book Hunger was an emphatic exploration of what it means to be fat in modern day society. As a cultural critic Gay covers a wide range of topics: from abortion rights to Chris Brown.In a time where the feminist movement is at times divided over what to fight for, who to fight for, Roxane Gay remains an influential freethinker. Stepping away from dogma’s, rigid ideological packages and pretensions of moral purity, Gay encourages her audience to ask a more urgent question: what kind of change are you willing to fight for?In her recent anthol