De Dag

Heel veel kinderen in Nederland hebben te maken met geweld. Thuis, op school, online - het is eigenlijk overal. In deze podcast hoor je Renee, Roze, Bram én zijn moeder Sylvia. Zij mishandelde hem toen hij klein was. Renee, Roze, Bram en Sylvia spraken openhartig met het Jeugdjournaal, dat samen met De Kindertelefoon onderzoek deed naar kinderen en geweld. Daaruit bleek dat driekwart van hen geweld heeft meegemaakt, heeft gezien of zelf heeft gebruikt. Een op de vijf kinderen is zelf slachtoffer geworden van verbaal of fysiek geweld. Benjamin Kat presenteerde de speciale uitzending van het Jeugdjournaal. Hij vertelt hoe moeilijk het was om kinderen te vinden die over dit onderwerp willen praten en waarom ze het ook zo belangrijk vonden om een pleger (de moeder van Bram) aan het woord te laten. 'Ook voor hen is er hulp.' Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

De olieprijs loopt al weken op, ook gas wordt al weken duurder. Maar daar blijft het niet bij. Alles zal uiteindelijk duurder worden, door de oorlog in het Midden-Oosten, volgens de Nederlandsche Bank. Ze gaan ervanuit dat ieders koopkracht geraakt zal worden. De president van DNB, Olaf Sleijpen, zei in de studio van Nieuwsuur dat het code "dieporanje" is. En dat komt bovenop allerlei andere waarschuwingen deze week. Volgens huiseconoom van Nieuwsuur Mathijs Bouman is dit de week geweest waarin de realisatie komt dat dit niet snel voorbij is. Volgens Bouman gaan de economische gevolgen van de oorlog groot zijn. In dit Nieuwsuurverhaal legt hij uit hoe die oplopende olie- en gasprijzen als een olievlek doorsijpelen in de hele economie. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

GroenLinks-PvdA heeft een nieuwe naam: Progressief Nederland. De fusiepartij wil vooruit. Maar helpt de 'rebranding' de partij zelf ook vooruit? Journalist Coen van de Ven volgt voor de Groene Amsterdammer al jaren de fusie van GroenLinks en PvdA en schreef er het boek Een links verhaal over. Hij vertelt in de podcast hoe hij een nieuwe partij ziet ontstaan met een lange geschiedenis. Een geschiedenis die z'n invloed zal hebben op de toekomst van Progressief Nederland.  Kiezers van voorheen GroenLinks en PvdA reageren ook. Wat vinden zij van de nieuwe naam, en belangrijker: wat verwachten ze van de nieuwe partij? Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Vanaf vandaag draait de film I Swear in de bioscopen in Nederland. Het vertelt het waargebeurde verhaal van John Davidson, een man met Gilles de la Tourette. Hij scheldt, likt lantaarnpalen die scheef staan en slaat soms ongecontroleerd om zich heen. 1 op de 100 mensen heeft Tourette en het komt in vele vormen. Hoe is het leven met tics? Luca Zimmerman is 19, studeert in Rotterdam en heeft ook Tourette. Hij schold vroeger ook, stak ineens middelvingers op en heeft nog steeds tics. Luca herkent zich heel erg in de film en hoopt dat het leven met de tic-stoornis zo inzichtelijker wordt voor iedereen. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Rosanne Sies

Na een moordpoging op een Iraanse man en explosies en brandstichtingen bij Joodse organisaties, neemt de angst onder Iraniërs in Nederland toe: hoe ver reikt de invloed van het Iraanse regime? Of er in deze gevallen een link is, wordt nog onderzocht. Maar aanwijzingen dat 'de lange arm van Teheran' er iets mee te maken heeft zijn er. Hoe werkt die buitenlandse inmenging? Yaghoub Sharhani werd geboren in Iran en vluchtte ruim tien jaar geleden naar Nederland. Hij werkt nu als journalist voor ondermeer de Groene Amsterdammer. Hij ziet paralellen met aanslagen in het verleden waar Iran een rol in had. Sharhani deed ook onderzoek naar het gevoel van veiligheid onder Iraniërs in Nederland. Veel van hen zijn angstig dat hen iets kan overkomen. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het kabinet staat onder druk om maatregelen te nemen tegen de hoge olieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Morgen debatteert de kamer erover en daarbij komen ook ideeën uit het verleden voorbij. Toen het kabinet-Den Uyl in 1973 werd geconfronteerd met de eerste oliecrisis, bedacht het heel snel allerlei maatregelen - waaronder autoloze zondagen. Jan Pronk zat als minister bij alle crisisoverleggen en vertelt in de podcast waarom er toen veel nadruk werd gelegd op het besparen van energie en er aan de samenleving als collectief werd gevraagd om zuinig te zijn. Pronk vraagt zich af waarom dat nu niet gebeurt.  Politiek verslaggever Ewoud Kieviet vertelt hoe het idee van de autoloze zondagen ook nu als optie genoemd wordt, al is het vooralsnog alleen de ChristenUnie die daarover spreekt. De kans is klein dat ze er zullen komen.  Interessanter is volgens Ewoud om te zien of premier Jetten in zal zetten op lagere prijzen aan de pomp, en daarmee bredere steun in de Kamer, of dat hij ook een meer moreel

Marleen de Rooij en Jorn Jonker vertellen in deze speciale live opname van podcast De Dag tijdens het podcastfestival in TivoliVredenburg hoe zij aan hun Haagse scoops komen. Het begint met veel koffie drinken, vertellen ze. Of in het geval van Jorn: thee. Of zit er ook weleens iets sterkers in de kopjes?  Marleen vertelt hoe haar contacten met Pieter Omtzigt ertoe leidden dat zij tijdens een collectieve zoektocht naar de oud-NSC-leider, toen hij tijdens de formatie plots van tafel was weggelopen, opeens een mysterieus appje kreeg met zijn locatiegegevens. En Jorn legt uit hoe het soms juist door politici en ministeries op prijs wordt gesteld als je als journalist informatie boven water krijgt waar ze eigenlijk niet op zitten te wachten.  We sluiten af met een heuse koffie-quiz en vragen uit het publiek.  Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie: Elisabeth Steinz en Marco Geijtenbeek Redactie: Rosanne Sies 

De druk op de zorg, de opvang en de politie door mensen met verward gedrag neemt toe. Hulporganisaties waarschuwden deze week dat de problemen ze over de schoenen lopen. "Wij vangen heel veel mensen op die op straat voor onrust en overlast zorgen. Op het moment dat wij dat niet meer kunnen doen, dan zijn ze overgeleverd aan de straat", zegt Tara Jane Thomas van het Leger des Heils bij Nieuwsuur.  Ook het aantal overlastmeldingen bij de politie stijgt. Waren er in 2016 nog krap 75 duizend meldingen over dit soort gedrag, afgelopen jaar liep dat op naar bijna 170 duizend. In podcast De Dag bespreken we met Nieuwsuur-verslaggever Cecile van der Grift de vraag: Hoe gaan we in Nederland om met mensen met ernstig verward gedrag? En waar gaat het mis? Van der Grift dook de afgelopen jaren in de wereld van personen met verward gedrag. Ze maakte meerdere reportages, onder meer over de moord op de 25-jarige Rens, op 1 augustus 2023 in Amsterdam, door een psychotische buurman. Ook ging ze langs bij een training voor

Op de EU-top was de frustratie van Europese leiders over de Hongaarse premier Orbán opmerkelijk zichtbaar en hoorbaar. Orbán weigert in te stemmen met een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, vanwege een ruzie met Oekraine over een pijpleiding die volgens Kyiv door Rusland is gebombardeerd.  Correspondent Christiaan Paauwe reisde af naar de oliepijpleiding die het middelpunt is geworden van de steeds verder escalerende ruzie tussen Hongarije en Oekraïne én tussen Hongarije en de EU. Tamelijk onverwacht kon hij er dichtbij in de buurt komen.  Europa-correspondent Kysia Hekster was op de EU-top in Brussel en vertelt hoe er daar geworsteld wordt met de beste manier om dit aan te pakken. 'Iedereen weet dat Orbán deze ruzie opstookt, omdat hij daar baat bij heeft in zijn verkiezingscampagne.' Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: IJsbrand Terpstra

Lokale partijen hebben de meeste stemmen gehaald bij de gemeenteraadsverkiezingen en de grootste stijger is Forum voor Democratie. Maar achter de uitslagencijfers gaat een groter verhaal schuil.  'Zo'n verkiezingsuitslag is voor mij een goudmijn,' zegt sociaal geograaf Josse de Voogd die in de podcast de belangrijkste ontwikkelingen schetst. Hij is als onderzoeker al jaren gespecialiseerd in het stemgedrag van kiezers per regio. De Voogd vertelt waar de groei van sommige lokale partijen vandaan komt en hoe je die moet duiden. Duidelijk is, zegt hij, dat zowel lokale partijen als partijen op radicaal rechts geprofiteerd hebben van anti-azc-standpunten.  Journalist en Forum-watcher Chris Aalberts zoomt in op de winst van FvD. Die partij werkt gestaag aan het opbouwen van een partijkader en, zegt hij, 'is helemaal terug van weggeweest'.  Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: IJsbrand Terpstra

Al ruim twee weken vallen Israëlische bommen op Libanon. In de schaduw van de oorlog in Iran en de Golfstaten is een tweede front ontstaan. Israël breidt de grondoperaties in het zuiden van Libanon uit en Hezbollah vernietigen. Met verwoesting, doden en inmiddels 1 miljoen vluchtende Libanezen tot gevolg. Het land heeft 5 miljoen inwoners. Ook afgelopen nacht was weer onrustig, vertelt correspondent Daisy Mohr. Opnieuw explosies, opnieuw een ingestort flatgebouw in Beiroet. Gevluchte Libanezen verblijven in kampeertentjes op parkeerplaatsen in het centrum en eten maaltijden die vrijwilligers maken in gaarkeukens. Mohr merkt dat meer en meer Libanezen klaar zijn met Hezbollah, want al 40 jaar af en aan oorlog is teveel. En toch moeten inwoners van Libanon doorgaan. Reageren: mail naar dedag@nos.nl Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Na drie jaar onderzoek hebben journalisten van persbureau Reuters onthuld wie de wereldberoemde street art-kunstenaar Banksy is. Hij is geboren als Robin Gunningham en heeft zijn naam later officieel veranderd in David Jones, in de hoop zijn anonimiteit beter te beschermen.  Hoewel Gunningham het nieuws niet heeft bevestigd, lijkt dit het eindpunt van een decennialang mysterie dat Banksy wereldberoemd en schatrijk maakte.  David Roos is Street art curator en tot recent creatief directeur van het straatkunst museum STRAAT in Amsterdam. Hij heeft contacten in de naaste kringen van Banksy en vertelt in de podcast hoe de grote naam die Banksy heeft opgebouwd ook zwaar op de kunstenaar drukt.  Is dit dan misschien het moment voor Banksy om onder een andere naam verder te gaan? En wie ís Banksy eigenlijk nog, nu iedereen weet wie hij is? Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Lisa Konings

De VS wil dat NAVO-landen helpen met het heropenen van de Straat van Hormuz, door olietankers daar met marineschepen te escorteren. Maar wat is ervoor nodig om veilig door de zee-engte tussen Iran en Oman te varen? Bart Gonnissen was jarenlang stuurman van olietankers in de straat van Hormuz, ook in gevaarlijke periodes. 'Ik zag de zeemijnen drijven.' Hij vertelt in de podcast wat de moeilijkheden zijn voor olieschepen (en hun bemanning) om daar in tijden van conflict te varen. En hoe militaire escortes ook geen garantie zijn voor een veilige doorvaart. Aan hoe de Amerikanen momenteel opereren, zegt hij, zie je 'dat Trump niets heeft begrepen van de complexiteit van de straat van Hormuz.' John Weyne is Kapitein ter zee buiten dienst en heeft supertankers helpen beschermen in de straat van Hormuz toen het daar in het verleden ook gevaarlijk was. Ook hij wijst op de moeilijkheden om dit gebied te beschermen en vindt dat de Amerikanen de situatie onderschatten.  Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en mon

Woensdag gaan de stembussen open, in elke gemeente wordt weer een nieuwe gemeenteraad gekozen. Wat leeft er lokaal? Nieuwsuurverslaggever Jan Eikelboom onderzoekt dat al bijna 10 jaar in zijn serie De Onderstroom. Hij trekt naar plekken toe die juist niet in het nieuws zijn om de gewone verhalen die onder gewone mensen leven op te tekenen. Voor deze verkiezingen dook hij in de versnippering van partijen door een AZC in Schiedam, in betaald parkeren in Amersfoort en in de lage opkomst in Rotterdam. Eikelboom zag het sentiment richting asielzoekers verharden en de boosheid richting de politiek blijft altijd. "Hoeveel inspraak je ook regelt, als burgers hun zin niet krijgen zeggen ze er wordt niet naar ons geluisterd. De mensen blijven gewoon boos." Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Mensje van Keulen (79), Iduna Paalman (35) en Iraida Martha Ooft (51) kozen voor deze podcast drie boeken uit die wat hen betreft alle generaties gelezen moeten hebben.  Het thema van de Boekenweek, die vanavond tijdens het Boekenbal gevierd wordt door mensen uit het boekenvak, is dit jaar: mijn generatie. De drie schrijvers vertellen welke boeken hen gevormd hebben en waarom goede literatuur uiteindelijk universeel en generatieoverschrijdend is.  Mensje van Keulen: Alleen op de wereld van Hector Malot Iduna Paalman: Minihorror van Barbi Markovic Iraida Martha Ooft: De jaren van Annie Ernaux Reageren? Mail dedag@nos.nl Redactie: Meryem El Mandoudi & IJsbrand Terpstra

3 op de 5 Nederlanders heeft hoogstens een mbo-opleiding afgemaakt. Maar slechts 1 op de 5 raadsleden is praktisch opgeleid. De politiek is een plek voor hoogopgeleiden, wordt al jaren beschreven. De zogenoemde diplomademocratie. En daarom is er nu een cursus voor mbo'ers om ze te helpen een eerste stap te zetten in bijvoorbeeld gemeenteraad na de verkiezingen volgende week. Sunita Biharie moest niets van politiek hebben. Ze zag mannen in pak die moeilijke taal gebruikten en voelde vooral afstand. Biharie werd na haar mbo-opleiding activist en ontdekte later pas dat ze eigenlijk een politieke stem had die ze wilde laten horen. Ze ging de gemeenteraad van Apeldoorn in voor de SP en is nu wethouder: "Je voelt dat er op je neergekeken wordt. Er werd me 100 keer hetzelfde uitgelegd. En ik begreep wel wat er werd gezegd, maar ik was het er niet mee eens. Maar de houding werd op een gegeven moment: we leggen het haar nog wel een keer uit." Stichting Voor Democratie probeert met de cursus meer mbo'ers enthousiast

De prijzen aan de pomp stijgen door, de zorgen over de wereldwijde toevoer van olie groeien en de oorlog in het Midden-Oosten is nog niet voorbij. Door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz komt eenvijfde van de wereldwijde olie niet de markt op. De regering Trump probeert van alles om de prijsstijging af te remmen, maar kunnen ze een nieuwe oliecrisis voorkomen? Amerikakenner en journalist voor de Groene Amsterdammer Casper Thomas vertelt dat het hoofdtoneel van de oorlog in Iran is verschoven van het vasteland naar deze nauwe zeestraat. De stijgende olieprijzen raken de VS nog niet heel hard, omdat de Amerikanen niet heel erg afhankelijk zijn van de wereldmarkt. Maar als dit langere tijd gaat duren, en de midterm-verkiezingen in het najaar dichterbij komen, kan het politieke probleem voor president Trump wel groeien. Opvallend is dat de afgelopen dagen de olieprijs direct steeg of daalde door uitspraken van Trump zelf. De Amerikaanse president is één van de grote factoren die invloed hebben op de o

De PVV en BBB verkeren zichtbaar in crisis, Forum voor Democratie is in opspraak vanwege rechtsextreme kandidaten, JA21 is muisstil en de afgesplitste groep Maruszower zoekt juist de schijnwerpers. Wat is er aan de hand op rechts?  'De korte samenvatting,' zegt politiek verslaggever Ewoud Kieviet in deze podcast, 'is dat de PVV wankelt en dat je ziet dat andere partijen en individuele politici denken dat dit mogelijk hun kans is om het nieuwe gezicht op rechts te worden.' Wie wordt dan 'de nieuwe Wilders'? Of zou Wilders zélf nog de nieuwe Wilders kunnen worden?  Reageren? mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Lisa Konings

Terwijl de oorlog in Iran z'n tweede week in gaat, blijft het moeilijk om contact te krijgen met Iraniërs die daar wonen. Met veel moeite lukte het de redactie van Nieuwsuur toch om verschillende mensen te spreken. Redacteur Kaja Bouman vertelt hoe de vreugde die aanvankelijk bij sommige Iraniers nog heerste, verdwenen is. 'De realiteit van de oorlog daalt nu in.' Een Iraanse journalist, die anoniem wil blijven, zegt: "Ik hoop dat iedereen begrijpt dat er een zeer ernstige oorlog gaande is, die veel ernstiger is dan de Twaalfdaagse Oorlog die hier eerder gevoerd werd. Laten we hopen dat deze oorlog snel eindigt. Oorlog geeft geen vreugde, en ik zie ook nergens blijdschap." Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies Op zondag 22 maart staat Podcast De Dag samen met Podcast De Stemming op het NPO Podcastfestival. Kaarten verkrijgbaar via: https://npoluister.nl/festival

Op de intensive care van het Erasmus Medisch Centrum, onder leiding van Diederik Gommers, heerst al jaren een vertrouwenscrisis tussen een deel van de medewerkers en de leiding van de afdeling.  Onderzoeksjournalist van Nieuwsuur Renee van Hest en NOS-gezondheidsredacteur Sander Zurhake spraken de afgelopen maanden tientallen medewerkers en oud-medewerkers en zagen honderden interne mails, documenten, appverkeer en interne rapporten in. Medewerkers spreken van een verziekte werkcultuur en vrezen voor de mogelijke effecten daarvan op de patiëntenzorg. In deze podcast vertelt Renee van Hest hoe dit gevoelige dossier op haar bureau terechtkwam en hoe zij samen met Sander Zurhake te werk is gegaan. 'Dit verhaal stijgt boven het verhaal van een slechte werksfeer alleen uit.'  Lees hier (https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2605173-verantwoording-onderzoek-werkcultuur-erasmus-mc)meer over het onderzoek naar de werkcultuur op de ic van het Erasmus MC. Daar lees je ook meer over het wederhoortraject met het ziekenhui