Wetenschap Vandaag | Bnr

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Materiaal dat uit een laag bestaat met een dikte van 1 atoom wordt ook wel 2D-materiaal genoemd. Grafeen is hier een voorbeeld van. Zo'n grafeenlaagje heeft hele bijzondere eigenschappen. Het is sterker dan staal, transparant en flexibel. Ook geleidt het warmte en elektriciteit heel erg goed. Dat maakt het interessant als materiaal voor zonnecellen, buigzame lcd- en touchscreens en een heleboel elektronica op hele kleine schaal. Alleen de randjes van dit soort materialen zijn onvoorspelbaar. Ze verschillen in eigenschappen van het hoofdmateriaal, maar onderling zijn er ook verschillen. Zo heb je bijvoorbeeld een zig zag-randje en een armchair-randje. De ene is magnetisch, de andere niet en dat is nog maar één van de eigenschappen waarin ze verschillend zijn. Dat maakt het werken met het materiaal lastig. Simpel stofje Nu hebben wetenschappers een manier gevonden om dat randje te beïnvloeden. En daarvoor hebben ze niet veel meer nodig dan waterstofperoxide en een beet

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Hoe ziet die dans er nou precies uit? Daarvoor duiken we even in de hartspier. Om precies te zijn in de hartspier-cellen. Daar zitten lange dunne eiwit-slierten die samen een hartslag kunnen maken. Met behulp van een elektrisch signaaltje trekken ze samen, en ontspannen ze weer. Om dit te kunnen doen moeten die slierten moeten echter allemaal dezelfde lengte hebben. Het bepalen van de lengtes van die eiwitten - dus wanneer is eentje precies de goede lengte - dat doet weer een ander eiwitje in die cel. Keurt ie een sliert goed, dan zet ie er een klein dopje op. Maar het eiwitje dat dit doet maakt ook wel eens fouten. Als hij te vroeg of te laat een dopje erop zet, als het sliertje nog niet de goede lengte heeft, dan komt er een ander eiwitje aan en die duwt dat dopje er weer af.Betere behandeling hartziektes Een dans van heen en weer bewegende eiwitten dus. Dat klinkt misschien heel gezellig, maar als er fouten worden gemaakt en danspassen worden gemist kan dat vervel

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick In deze audio hoor je onderzoeker Adam Khalife van Sorbonne University. Lees hier meer over het onderzoek: Losing flight had huge benefits for ants, finds new study. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Demi Jansen zocht met haar team naar een duurzame oplossing op voedselgebied en vond die in 3D-geprinte insectenkoekjes. Omdat ze er eerst een pasta van maken, kunnen ze snacks maken in elke vorm en elke smaak. Omdat deze manier van produceren (nog) niet geschikt is voor massaproductie zien ze dit meer als iets voor specifieke groepen die baat zouden hebben bij een gepersonaliseerde dosis eiwitten en vetten. Daarbij denken ze bijvoorbeeld aan de zorg, topsporters en mensen bij defensie. Meten typgedrag De manier waarop iemand typt is behoorlijk uniek, net als een handschrift of penseelstreek. Bob van der Meulen zag hier met zijn team een mooie toepassing voor. Nu studenten veelal thuis tentamen moeten doen, is het voor universiteiten belangrijk om zeker te weten dat Piet niet het tentamen van Klaas zit te maken. Nu moeten studenten daarom vaak hun webcam aan hebben staan, maar dit zou je ook kunnen checken door met software het typgedrag te analyseren, zonder daarbij v

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Hier vind je het volledige paper en kun je ook foto's en video's bekijken van de katten en de mensen die een slow blink doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Meer over hun onderzoek en het veilingen-format dat ze ontwikkelden lees je hier. Luister ookTinbergen en de economie van morgen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick In de podcast hoor je onderzoeker Ilja Croijmans van Universiteit Utrecht. Meer over het onderzoek lees je hier. Er is ook een vervolgonderzoek, daaraan kan je meedoen als je een wijnexpert ben (gediplomeerd, minstens WSET level 3 of vergelijkbaar). Dat doe je via deze link of je kan mailen naar i.m.croijmans@uu.nl. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Lees hier meer over de winnaars van de Nobelprijs voor de scheikunde: Genetic scissors: a tool for rewriting the code of life. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Als je meer wilt lezen over het onderzoek en de onderzoekers, dan kan je dat hier doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Lees hier meer over de winnaars van de 2020 Nobelprijs voor de geneeskunde: the Nobel Prize in physiology or medicine. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Als aanvulling op de grotere Europese CO2-ruimtemissies ontwikkelt een samenwerking van tien organisaties - waaronder SRON - een netwerk van kleinere satellieten dat uiteindelijke het Space CARBon Observatory moet worden. Daarvoor hebben ze samen met onder andere TNO, de Universiteit Leiden en Airbus een instrument ontwikkelt genaamd SPEX dat kijkt naar fijnstof in de atmosfeer.Ruis weghalen SPEX doet dit door te kijken naar hoe die kleine deeltjes het licht van de zon weerkaatsen. Zo kunnen ze zien hoeveel fijnstof ergens is, maar ook hoe groot de deeltjes zijn en wat waarschijnlijk hun oorsprong is. In deze missie speelt SPEX echter niet de hoofdrol. Die gaat naar NanoCarb, een kleine sensor die CO2 meet. Omdat fijnstof de meting van CO2 kan beïnvloeden, gaat SPEX mee om te zorgen dat de ruis uit de meting verdwijnt. Testvlucht CO2 wordt al gemeten, maar in deze missie willen ze het nog nauwkeuriger gaan doen en daar hebben ze SPEX bij nodig. Morgen gaan de twee ins

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Dat het dier sociaal is dat hadden ze al in het wild gezien. De blauwe ekster zorgt namelijk ook voor jongen die niet van hem of haar zelf zijn. Broertjes en zusjes van een nieuw nest brengen net zo goed eten als vader en moeder en zelfs dieren die helemaal geen familie zijn helpen mee.Meelwormexperiment Om erachter te komen hoeveel hiervan een teken van intelligentie was en hoeveel instinct, hebben onderzoekers een experiment opgezet waarbij steeds één vogel afgezonderd zat, maar er tussen hem of haar en de rest van de groep alleen gaas zat. Het dier kreeg een flinke bak meelwormen en gekeken werd of hij dit overschot aan eten ging delen met de rest. Daarbij had de grotere groep in het ene geval zelf niets en in het andere geval zelf ook wat.Sociaal vertoon De vogels bleken meer te delen met hun soortgenoten als die zelf niets te eten hadden. Waarom ze deze - in onze ogen - sociale handeling uitvoeren is niet zeker. Al zijn er wel vermoedens. Evolutionair gezien zou

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Het lukt zelfrijdende auto's nog niet om moeiteloos op te gaan in het verkeer en dat komt omdat hun rijgedrag nog te robotisch is. Dat maakt ook dat mensen ze niet echt vertrouwen, zowel als bestuurder als medeweggebruiker. Daarom wilde onderzoeker Sarvesh Kolekar op zoek naar wat menselijk rijgedrag nou bepaalt. Wat is de basis? Wat is het mechanisme erachter?Slordig en onzeker Eigenlijk komt het erop neer dat we helemaal niet zo netjes rijden. Een algoritme wordt getraind om het optimale pad te kiezen, maar mensen zijn niet zo precies. We rijden helemaal niet exact in het midden van de rijstrook. Zolang we niet over een grens van te risicovol rijgedrag gaan hebben we daar geen probleem mee. Ook zijn we vergeleken een algoritme veel onzekerder. Het mooie is: met deze tekortkomingen - als je ze zo wilt noemen - houden we rekening. Bij onszelf en bij anderen. Het model Het lukte Kolekar om dit mechanisme te vatten in een model, waarmee dan weer voorspellingen kunnen wo

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick In dit onderzoek hebben wetenschappers van het Sanford Burnham Prebys Medical Discovery Institute in de VS gekeken of het haalbaar is om op een nieuwe manier kankercellen aan te pakken. Daarbij hebben ze zich gericht op de kanaaltjes waardoor de stroom van stofjes in en uit de celkern loopt. Dus het buisje naar de poriën eigenlijk. Ze wilden weten: als we de groei van die kanaaltjes - het vormen ervan - nou kunnen tegengaan kan dat er dan voor zorgen dat agressieve tumoren minder snel groeien en krimpen. Kankercellen groeien snel en vermenigvuldigen snel, daarom hebben en maken ze meer van dit soort kanaaltjes aan dan een gewone cel. Als je het vormen van die kanaaltjes kan blokkeren, dan blokkeer je ook de groei, was de theorie. Wat ze in dit onderzoek waarin nog niet op mensen is getest zagen is dat het inderdaad lijkt te werken. Gezonde cellen in de omgeving van de kankercellen worden niet aangetast. Ze stoppen wel even met groeien, maar herstellen daarna weer, ter

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Als SPEXone uiteindelijk met de satelliet mee de ruimte ingaat, is het de bedoeling dat hij daar met ongeëvenaarde nauwkeurigheid de eigenschappen van fijnstofdeeltjes in de aardatmosfeer gaat meten. De deeltjes spelen een belangrijke rol in het klimaat: sommigen zorgen voor het opwarmen van de aarde, maar anderen juist voor het afkoelen van de aarde. Met de SPEXone data die zeker drie jaar verzameld gaat worden proberen onderzoekers erachter te komen hoe groot die invloed precies is. In deze audio hoor je onderzoeker Otto Hasekamp van SRON (Nederlands instituut voor ruimte-onderzoek). Hasekamp publiceerde eerder al over het effect van fijnstofdeeltjes op het klimaat: Afkoelende rol van fijnstof op opwarmende aarde sterker dan gedacht. Lees hier meer over het instrument: SPEXone veelbelovend instrument voor aerosolmeting. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick In deze audio hoor je hoogleraar cognitieve psychologie Sabine Hunnius van het Donders Instituut (Radboud Universiteit). Lees hier meer: Infants tailor their attention to maximize learning. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Sommige dieren zijn iets beter in het omgaan met veranderingen dan anderen. Leef je kort, plant je je snel voort en verplaats je makkelijk, dan heb je een grotere kans op succes. Dankzij deze factoren lukte het de rosse vleermuis om zijn overwinteringslocatie slimmer te kiezen. In eerste instantie waren het de jonge mannetjes die verder naar het noorden opschoven om het zo niet te warm te hebben tijdens hun winterslaap, terwijl vooral de ouderen vleermuizen vast bleven houden aan hun oude vertrouwde stek. Omdat dit voor de jonge generatie een succesvolle move bleek te zijn overleefden de groepen die verder naar het noorden trokken en zo konden ze die kennis weer doorgeven aan de volgende generatie. Bergen data De onderzoekers hadden 10 jaar aan data van 3400 vleermuizen tot hun beschikking. De reden waarom was wat minder mooi: in Charkov, Oekraïne besloten op een gegeven moment steeds meer vleermuizen om te overwinteren in de raamkozijnen van flats. Omdat ramen vervan

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Lees hier meer over het onderzoek: UCLA-led team of scientists discovers why we need sleep. De paper vind je hier: Unraveling why we sleep: Quantitative analysis reveals abrupt transition from neural reorganization to repair in early development. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick In deze audio hoor je onderzoeker Susan Alberts van Duke University. Meer over de studie: Male baboons with female friends live longer. De paper vind je hier: Social bonds, social status and survival in wild baboons: a tale of two sexes. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Broadwick Het doel van deze onderzoekers is het maken van planten die minder gevoelig zijn voor ziekte, die minder pesticide nodig hebben en die ook nog eens gezonder zijn om te eten. Als je een plant wilt verbeteren kan dat op verschillende manieren. Je kunt ze genetisch manipuleren, maar dat mag hier niet. En je kunt ze op de ouderwetse manier kruisen, tot je uiteindelijk de soort krijgt die je wilt. Dat is alleen een lang en kostbaar proces met een wisselende uitkomst. Kan dit niet via een andere weg, achten Alexandre Jousset en zijn collega Mohammad Ravanbakhsh van de Universiteit Utrecht. Samen kijken ze al jaren naar de grote invloed van al die kleine beestjes tussen de wortels van planten. Eigenlijk is een plant een soort hybride tussen plant en bacteriekolonie zagen ze en toen begonnen ze te denken: kunnen we het niet via die bacteriën spelen?Veredelen bacteriën Een plant veredelen tot een nieuwe soort duurt vaak jaren, maar een bacterie veredelen is een kwestie van ur