Follow The Money

Remy Koens graaft al langer in datasets om te snappen hoe groot het online gokbedrijf 1XBet is. Dat deed hij tot nu toe met Henk Willem Smits. Nieuwe ster aan het firmament is David Davidson: hij deed  voor het radioprogramma Argos ook onderzoek naar online casino’s. Samen hebben zij nog meer boven tafel gehaald over de eigenaren, de structuren en de mega-omzetten die er worden geboekt. Het toezicht hierop is ver te zoeken.

Klaas den Tek kreeg een tip over een jeugdzorginstelling waar het niet lekker liep. Met Judith Spanjers begon hij financiële documenten door te lichten. Ze vielen van de ene verbazing in de andere. De rode draad van hun serie: invalkrachten en zzp-ers in de zorg die geen diploma’s hebben. Er zijn al rechtszaken geweest, maar er is meer aan de hand.

Het bericht dat Rome afval per trein naar Nederland gaat sturen, deed al veel stof opwaaien. Is het milieu hierbij inderdaad gebaat? Hebben vuilverbranders buitenlands vuil nodig om rendabel te kunnen zijn? Hanno Bakkeren onderzocht diverse claims en beweringen en vertelt welke daarvan overeind blijven.

Heineken doet nog steeds zaken in Rusland. Sterker nog: Olivier van Beemen ontdekte dat de bierbrouwer 61 nieuwe merken lanceerde sinds Poetin’s inval in Oekraïne. Waarom zijn ze nog niet weg?

Mira Sys schrijft nu vier jaar over PFAS: het paraplu-begrip voor duizenden chemische stoffen die de mens op allerlei manieren dienen: in blusschuim, regenjassen en pannen bijvoorbeeld. Maar ze zijn giftig en we willen er vanaf. Kan dat? De EU doet een poging. Mira vertelt meer over dit lichtpuntje.

Er bestaat zoiets als vrijwillige diplomaten: de honorair consuls, ooit bedacht als goedkoop alternatief voor ambassadeurs. Uit internationaal onderzoek blijkt dat een deel van deze diplomaten zich schuldig maakt aan witwassen, fraude en afpersing. Lukas Kotkamp onderzocht de Nederlandse honorair consuls en ontdekte uitwassen waar het ministerie van Buitenlandse Zaken niet blij mee is. Hij vertelt erover in deze aflevering.

Oekraïne krijgt leningen van de Europese Unie. Kan het land die ooit terugbetalen? Peter Teffer zocht het uit en licht zijn bevindingen toe. Dat het land steun nodig heeft, is duidelijk: niet alleen militair, maar ook financieel. Krijn Schramade wilde weten hoe de economie van Oekraïne ervoor staat en reisde een paar maanden geleden vanuit Polen naar Kyiv, en verder. Hij vertelt in deze aflevering over zijn ervaringen.

Het meest invloedrijke klimaatadviesbureau ter wereld, Southpole, verkocht jarenlang grotendeels fictief gebleken uitstootrechten aan honderden bedrijven waaronder Volkswagen, Greenchoice en Gucci. En ze verdienden er ook meer geld aan dan gemeld.

Er moeten snel meer huizen gebouwd worden is het bericht dat we horen uit Den Haag. Op welke plekken kan je dat het beste doen? Als je rekening houdt met klimaatverandering, blijken heel wat bouwlocaties minder aantrekkelijk dan gedacht. Het datateam van FTM werkte samen met de VU en keek met de ‘Ruimtescanner’ wat de opties zijn als je rekening houdt met aspecten als slappe bodem, geluidshinder en wel of niet bouwen in de stad.

Jan Daalder wist eigenlijk weinig over steenwol behalve dat het huizen en gebouwen isoleert. Na uitgebreid onderzoek in documenten maar ook ter plaatse in Limburg weet hij nu dat fabrikant Rockwool een vergunning kreeg van de provincie om meer stikstof uit te stoten dan concurrenten. Waarom? Dat hoor je in deze aflevering.

Nikki Brands en Daniël van Kessel reisden naar Bonaire voor een artikel over een groot bouwproject. Eenmaal ter plekke kregen zij tips over andere misstanden: zoveel, dat ze nog steeds niet zijn toegekomen aan hun oorspronkelijke plan. Ondertussen is door hun onthulling een bestuurder geschorst (geweest) en wil het Openbaar Ministerie documenten zien van de lokale overheid.

In deze aflevering vertelt auteur Roel Janssen over zijn zoektocht naar markante figuren uit de Nederlandse financiële geschiedenis. Hij trekt een lijn vanaf de VOC tot aan de Zuidas en laat ons werkelijke gezicht zien. We zijn geen koopman of dominee, we zijn het allebei.

Het mooie van onderzoek doen is dat je soms zaken tegenkomt waar je niet naar op zoek was. In deze aflevering vertellen Dorine Booij en Annebelle de Bruijn daarover. Zij ontdekten dat Chinese promovendi in ons land niet altijd even goed behandeld worden. Deze onderzoekers krijgen een beurs vanuit China en universiteiten hier profiteren daarvan.

Rosanne Kropman en Margot Smolenaars liepen drie maanden mee met de kinderrechter. Zij volgden zaken die normaal gesproken niet toegankelijk zijn voor journalisten. Daar kregen ze een beeld van het laatste puzzelstuk in hun dossier Jeugdzorg in het rood. In deze aflevering vertellen ze over hun nieuwe inzichten.

Luuk van der Sterren en Darko Lagunas deden onderzoek naar de zeldzame mineralen die nodig zijn voor de bouw van windmolens. Europa wil in de delving van deze grondstoffen voor windmolens graag zelfvoorzienend zijn. Maar dat is niet zo eenvoudig, want de bewerking van zeldzame mineralen laat afval achter waar omwonenden van mijnen niet op zitten te wachten. Hoe kan het dat er aan deze groene energie zo’n smerig randje zit?

Deze week is de parlementaire enquête naar de winning van Gronings aardgas hervat: vandaar dat Follow the Money de week opende met een hoofdstuk uit het aankomende boek van Sam Gerrits: ‘De Aarde en het gas’. Sam Gerrits vertelt over mijnschade door de eeuwen heen en laat zien dat de ontkenning daarvan niets nieuws is en niet alleen in Nederland speelt. Birte Schohaus licht toe hoe dit verhaal aansluit op het dossier de Shell Papers. Tot slot gaat het ook nog over lavasnuiven.

Judith Spanjers heeft zich weer eens vastgebeten in een onderwerp. Ze bekeek 300 jaarrekeningen van gezinshuizen om te doorgronden hoe het verdienmodel van die branche eruit ziet. Gaandeweg ontdekte ze dat het toezicht deels gedaan wordt door de sector zelf. Bij gebrek aan beter. Gaat dat wel goed?

Witwassen is momenteel te aantrekkelijk in Nederland. Betrokkenen zijn het erover eens dat er iets moet gebeuren: de bestrijding ervan kost teveel en levert te weinig op. De banken willen samenwerken, maar stuiten op privacy-problemen. Henk Willem Smits legt uit hoe we verstrikt zitten, en Jan Hein Strop laat zien dat het altijd nog erger kan: namelijk in de advocatuur.

Follow the Money leidt het internationale journalistieke onderzoek ‘the China Science Investigation’. Zo achterhaalden we dat Europese wetenschappers, via hun samenwerking met Chinese onderzoekers, kennis delen met het Chinese leger. Mira Sys en Siem Eikelenboom vertellen hoe zij te werk gingen.

Tot aan de inval in Oekraïne hielpen Nederlandse bedrijven met de ontwikkeling van het Arctisch gebied. Het is de nieuwe energieprovincie van de Russen. De Nederlandse 'polaire strategie' wordt enigszins weggemoffeld, maar is van groot belang.