Follow The Money

Wat komt er in de praktijk van de CO2-compensatie voor je vliegticket terecht? Dit jaar stond FTM op de ‘Impact beurs’ en kreeg daar een certificaat met de hoeveelheid CO2 die zou zijn uitgestoten én gecompenseerd – met een boom in de Amazone. FTM-journalisten Ties Gijzel en Mira Sys wilden daar meer van weten. Ze stuitten op een jong bedrijfje dat zich probeert te onderscheiden van de rest, in een branche waar nog geen regels gelden.

Hoe pakken andere landen problemen in het onderwijs aan? Journalisten Nikki Brands en Veerle Schyns bezochten scholen in drie verschillende landen die net als Nederland worstelden met lerarentekorten, dalende leesvaardigheid en problemen in het speciaal onderwijs. Wat kunnen wij in Nederland leren van de oplossingen uit Ierland, Estland en Portugal? Een tipje van de sluier: beter onderwijs kost niet per se meer geld.

Kasteel Bran in Roemenië, beter bekend als Dracula’s kasteel, staat al jaren te koop. Een Nederlandse en Belgische investeerder hebben hun oog erop laten vallen. Ze proberen beleggers te interesseren met een glanzende brochure. Wat vinden de inwoners van Bran? Rosanne Kropman bezocht de mythische plek en vertelt over haar onderzoek. Karin Spaink is in deze aflevering te gast als vampierkenner.

Olivier van Beemen deed onderzoek naar African Parks, een organisatie die wilde dieren in Afrika beschermt. In drie jaar tijd reisde hij naar zes Afrikaanse landen en voerde meer dan 300 gesprekken met mensen binnen en buiten de organisatie. Zijn boek beschrijft hoe het er achter de schermen van de wildparken aan toe gaat.

‘Wij laten zien wat de onderliggende agenda’s zijn bij het nieuws uit Brussel,’ stelt Lise Witteman, chef van Bureau Brussel, de EU-redactie van Follow the Money. Die redactie telt inmiddels acht mensen. Frederique ging naar Brussel voor een kennismaking met de redacteuren en hun dossiers. En dat kwam mooi uit, met het oog op de aanstaande Europese verkiezingen.

Thomas Bollen werkt aan een boek over ons geldstelsel. Hoe is de inrichting daarvan tot stand gekomen, en zijn er alternatieven? In dit gesprek licht hij een tipje van de sluier op. Hij vertelt daarnaast over De Nederlandsche Bank, die voor het eerst sinds de instorting van de beurskoers in 1929 verlies maakt. Daar is weinig ophef over, maar het kost de overheid en dus de burger miljarden.

Halverwege zijn maandenlange onderzoek dacht Lucien Hordijk even dat het hem niet zou lukken zijn verhaal over het Amsterdams UMC rond te krijgen. Zijn bronnen leken te huiverig om te spreken. Samen met Margot Smolenaars zette hij door. Het resultaat is een ontluisterend beeld van de afdeling anesthesiologie, waar het voor patiënten en medewerkers niet altijd veilig is.

Hoe kan het dat je overal een broodje paling kunt kopen terwijl die vis op de lijst van bedreigde diersoorten staat? Max Wastiaux en Remy Käller deden onderzoek naar de palinghandel en brachten een Nederlands bedrijf in kaart dat 60% van de Europese palingmarkt in handen heeft.

Jan Daalder zag een foto van een aangespoelde koe in de branding van een Frans strand. Die foto werd het begin van een onderzoek naar de vele aspecten van veetransport over zee. Dataspecialist Dimitri Tokmetzis dook samen met Jan in klimatologische cijfers, zeestromingen en de industrie die koeien verscheept. Nederland speelt daar ook een rol in.

De overheid trok bijna 6 miljard uit om achterstanden in het onderwijs weg te werken. De Algemene Rekenkamer waarschuwde dat de regeling te vaag was, maar het ministerie maakte het geld toch over. Nikki Brands en Veerle Schyns plozen 200 jaarrekeningen van scholen uit en zagen dat niemand precies weet waar het geld naartoe is gegaan.

Eelke van Ark en Jolien de Vries schreven meer dan tien artikelen over zorgbestuurder Koos Föllings en zijn bedrijf Kompas. Maar: dit verhaal is zo bizar, dat laat zich niet alleen op papier vertellen. En dus maakten zij een podcast-serie van zes afleveringen waarin slachtoffers en andere betrokkenen aan het woord komen.

Harm Ede Botje kwam bij zijn onderzoek naar het thema arbeidsmigratie een klein berichtje tegen in een Limburgse krant over een dode man in een maisveld. Harm vroeg zich af welk verhaal hierachter zat. Wie was hij? De zoektocht leidde onder meer naar Litouwen en tot een gesprek met de baas van het grootste Nederlandse uitzendbureau voor arbeidsmigranten.

Rosanne Kropman en Margot Smolenaars mochten een half jaar achter de schermen bij de jeugdbescherming meekijken – net als ze dat eerder bij de kinderrechters deden. Twee jonge vrouwen proberen hulp te zoeken voor Tara, een meisje van 16 met problemen dat in nog geen drie jaar al tien keer is verhuisd. De serie bestaat uit 6 delen en laat zien dat we niet in staat zijn voor onze kwetsbare jeugd te zorgen.

Yara van Heugten was al geïnteresseerd in mode voordat ze onderzoeksjournalist werd. Nu combineert ze haar fascinatie voor fast fashion met een kritische blik. Haar onthullingen worden wereldwijd opgepikt. Niet zo gek, want ze nam kledingmerken Patagonia en Tommy Hilfiger en de keten Primark op de korrel. En Yara is nog lang niet klaar.

Wie op zoek is naar een gunstig fiscaal klimaat of wil reizen naar een land waar je normaal gesproken niet zomaar in komt, kan op zoek gaan naar een gouden paspoort. Die zijn op meer plaatsen verkrijgbaar dan je zou denken. Lukas Kotkamp deed grondig onderzoek en vond zeker 8000 mensen die een gouden paspoort kochten.

Hugo Rasch begon ooit bij Follow the Money als ‘stagiair witwas’ en heeft inmiddels veel artikelen op zijn naam. Een van zijn laatste ontdekkingen is een juridische constructie met een saaie naam waar niemand acht op sloeg: stichting administratiekantoor. Die ‘STAK’ beschermt al decennialang dubieus vermogen over de hele wereld.

Henk Willem Smits is al een paar jaar bezig met het in kaart brengen van de innige banden tussen Zuidas-kantoren en het wetenschappelijk onderwijs. Dat gaat niet eenvoudig want niet alle hoogleraren zijn transparant over hun dubbelfuncties. Maar met de hulp van WOO-expert Bas van Beek is er inmiddels een behoorlijk eenduidig beeld ontstaan: de opleidingen fiscaal recht gaan voor het grote geld.

‘Als je naar het strand gaat en je kijkt uit over zee, dan zie je hooguit wat windmolens. Maar de zee is erg vol’, aldus Birte Schohaus. Waarmee? Dat zoeken Margaux Tjoeng en zij, samen een team van nationale en internationale onderzoeksjournalisten uit landen die aan de drukke Noordzee liggen, uit. The North Sea Invesigations is het grootste internationale samenwerkingsproject van FTM tot nu toe.

Verdachten van dividendstrippen worden in Duitsland al jaren aangepakt. In Nederland komen er nu ook zaken op gang. De man die zichzelf de ‘geestelijk vader’ noemt van de dividendconstructies waardoor overheden miljarden verloren, is opgepakt (en nu op borgtocht vrij). Eric Smit en Siem Eikelenboom vertellen over het dossier Cum Ex dat in een stroomversnelling komt.

Hoe staat het met het integriteitsonderzoek naar oud-Tweede Kamervoorzitter Arib, vroeg Jan-Hein Strop zich af. Hij verzamelde alle informatie die er na ruim acht maanden beschikbaar is – en die bleek zeer summier. Deskundigen zeggen dat de procedure onzorgvuldig is en het onderzoek niet onafhankelijk. Ondertussen moet Arib wachten totdat ze een ons weegt.